Μια επιστημονική προσέγγιση σε τρία μέρη από τον Κωνσταντίνο Βαϊτσαρά, συγγραφέα και ερευνητή της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

Η θεραπεία με βεντούζες αποτελεί μία από τις παλαιότερες παραδοσιακές θεραπευτικές πρακτικές, με ιστορία χιλιάδων ετών και εφαρμογές σε διαφορετικούς πολιτισμούς.

Σήμερα, όμως, η συζήτηση δεν περιορίζεται στην ιστορική της αξία. Επεκτείνεται στην επιστημονική τεκμηρίωση, στην εκπαίδευση των επαγγελματιών, στην ασφάλεια των εφαρμογών και στα όρια της θεραπευτικής πρακτικής.

Στις 21 Οκτωβρίου 2026, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) δημοσίευσε το έγγραφο εργασίας «Cupping therapy: descriptive synthesis of training», το οποίο εξετάζει το διεθνές τοπίο εκπαίδευσης στη θεραπεία με βεντούζες.

Στο πλαίσιο της ερευνητικής δραστηριότητας της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ, παρουσιάζω τα σημαντικότερα σημεία της δημοσίευσης, διαχωρίζοντας τα καταγεγραμμένα ευρήματα από την προσωπική μου επιστημονική προσέγγιση.

ΜΕΡΟΣ 1: Τι πραγματικά αναφέρει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας για τις βεντούζες;

Η δημοσίευση του ΠΟΥ εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια επιστημονικής καταγραφής των παραδοσιακών, συμπληρωματικών και ολοκληρωμένων πρακτικών υγείας.

Στόχος του συγκεκριμένου εγγράφου είναι να παρουσιάσει πώς οργανώνεται η εκπαίδευση στη θεραπεία με βεντούζες σε διαφορετικά περιβάλλοντα και ποιες γνώσεις και δεξιότητες αναφέρονται στα σχετικά εκπαιδευτικά προγράμματα.

Για τη σύνταξή του πραγματοποιήθηκε ανασκόπηση χαρτογράφησης (Scoping Review), με αναζήτηση επιστημονικών δημοσιεύσεων και αξιοποίηση της συμβολής εμπειρογνωμόνων.

Από τις 3.361 αρχικές επιστημονικές εγγραφές, τελικά 21 μελέτες πληρούσαν τα κριτήρια για να συμπεριληφθούν στην ανασκόπηση.

Ο αριθμός αυτός δεν σημαίνει ότι οι υπόλοιπες μελέτες ήταν αναξιόπιστες. Η επιλογή έγινε με βάση τον συγκεκριμένο ερευνητικό σκοπό: την εκπαίδευση στη θεραπεία με βεντούζες και όχι τη συνολική αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς της.

Η έκθεση παρουσιάζει επίσης την ιστορική διαδρομή της πρακτικής, τις θεωρητικές αρχές της Παραδοσιακής Κινεζικής Ιατρικής και διαφορετικές τεχνικές εφαρμογής.

Από τις παραδοσιακές γυάλινες βεντούζες έως τις σύγχρονες μεθόδους αναρρόφησης, η πρακτική έχει εξελιχθεί σημαντικά ως προς τα χρησιμοποιούμενα μέσα και τις τεχνικές.

Ωστόσο, η ιστορική χρήση μιας θεραπευτικής πρακτικής δεν αποτελεί από μόνη της επιστημονική απόδειξη της αποτελεσματικότητας ή της ασφάλειάς της.

Μια απαραίτητη διευκρίνιση

Ο ΠΟΥ δεν θεσπίζει μέσω της συγκεκριμένης δημοσίευσης διεθνή πρότυπα εκπαίδευσης, δεν απονέμει επαγγελματικές πιστοποιήσεις και δεν διατυπώνει κλινική σύσταση υπέρ της θεραπείας με βεντούζες.

Το έγγραφο έχει περιγραφικό και ενημερωτικό χαρακτήρα.

Η διάκριση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η επιστημονική ενημέρωση πρέπει να βασίζεται στο πραγματικό περιεχόμενο μιας δημοσίευσης και όχι σε υπερβολικούς ή παραπλανητικούς ισχυρισμούς.

ΜΕΡΟΣ 2: Εκπαίδευση και πιστοποίηση – Αρκεί να γνωρίζεις πώς τοποθετείται μια βεντούζα;

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύει η έκθεση είναι η διαφορετική οργάνωση της εκπαίδευσης στη θεραπεία με βεντούζες διεθνώς.

Στα εκπαιδευτικά προγράμματα που εξετάστηκαν περιλαμβάνονται πανεπιστημιακές σπουδές, εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης και σύντομα σεμινάρια επαγγελματικής επιμόρφωσης.

Η διάρκεια, το περιεχόμενο και οι προϋποθέσεις συμμετοχής παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις.

Στις εκπαιδευτικές διαδρομές που καταγράφηκαν αναφέρονται δύο επίπεδα:

Βασικό επίπεδο: Προγράμματα συνολικής διάρκειας περίπου 80–120 ωρών, με θεωρητική εκπαίδευση και εποπτευόμενη πρακτική άσκηση.

Προχωρημένο επίπεδο: Προγράμματα συνολικής διάρκειας περίπου 250–400 ωρών, με μεγαλύτερη έμφαση στις πρακτικές δεξιότητες, στην κλινική αξιολόγηση και στην εποπτευόμενη εφαρμογή.

Οι συγκεκριμένες ώρες αποτυπώνουν εκπαιδευτικά προγράμματα που εντοπίστηκαν στην ανασκόπηση. Δεν αποτελούν υποχρεωτικές απαιτήσεις ή επίσημα πρότυπα του ΠΟΥ.

Τρεις βασικοί τομείς επαγγελματικής επάρκειας

Η εκπαίδευση, όπως περιγράφεται στην έκθεση, δεν περιορίζεται στην τεχνική τοποθέτησης των βεντουζών.

Περιλαμβάνει τρεις αλληλοσυνδεόμενους τομείς:

1. Θεμελιώδεις γνώσεις: Κατανόηση των παραδοσιακών θεωρητικών αρχών, αλλά και γνώση της ανατομίας, της φυσιολογίας και των βασικών ζητημάτων ασφάλειας.

2. Πρακτικές δεξιότητες: Ορθή χρήση του εξοπλισμού, εφαρμογή τεχνικών, πρόληψη λοιμώξεων και αναγνώριση πιθανών ανεπιθύμητων συμβάντων.

3. Επαγγελματική πρακτική και δεοντολογία: Αξιολόγηση του ασθενούς, ενημέρωση και συναίνεση, τήρηση αρχείων, αναγνώριση επαγγελματικών ορίων και παραπομπή σε αρμόδιο επαγγελματία υγείας όταν απαιτείται.

Η προσωπική μου προσέγγιση

Ως επαγγελματίας στον χώρο των θεραπευτικών εφαρμογών, θεωρώ ότι η πραγματική επάρκεια δεν μπορεί να αξιολογείται αποκλειστικά από τον αριθμό των ωρών ενός πιστοποιητικού.

Η ουσία βρίσκεται στην ποιότητα της εκπαίδευσης, στην αξιολόγηση των πρακτικών δεξιοτήτων και στην ικανότητα αναγνώρισης των κινδύνων.

Ένας επαγγελματίας οφείλει να γνωρίζει όχι μόνο πώς εφαρμόζεται μια τεχνική, αλλά και πότε η εφαρμογή της μπορεί να μην είναι κατάλληλη.

Παράλληλα, η κατοχή ενός εκπαιδευτικού τίτλου δεν συνεπάγεται αυτομάτως δικαίωμα ανεξάρτητης επαγγελματικής άσκησης.

Τα επαγγελματικά δικαιώματα και οι προϋποθέσεις αδειοδότησης καθορίζονται από την ισχύουσα νομοθεσία κάθε χώρας.

ΜΕΡΟΣ 3: Αποτελεσματικότητα, πιθανοί κίνδυνοι και το μέλλον της θεραπείας με βεντούζες

Η θεραπεία με βεντούζες έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικών μελετών, ιδιαίτερα σε σχέση με τον μυοσκελετικό πόνο.

Ωστόσο, η ερμηνεία των αποτελεσμάτων απαιτεί προσοχή.

Η διαθέσιμη βιβλιογραφία παρουσιάζει μεθοδολογικούς περιορισμούς, όπως μικρά δείγματα, διαφοροποιήσεις στις τεχνικές εφαρμογής και περιορισμένη παρακολούθηση των συμμετεχόντων.

Ορισμένες μελέτες αναφέρουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα για συγκεκριμένες καταστάσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα της μεθόδου για κάθε πάθηση.

Επιπλέον, η συγκεκριμένη έκθεση του ΠΟΥ επικεντρώνεται πρωτίστως στην εκπαίδευση και δεν αποτελεί νέα, ολοκληρωμένη κλινική αξιολόγηση της θεραπευτικής αποτελεσματικότητας.

Πόσο ασφαλείς είναι οι βεντούζες;

Η ασφάλεια εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η τεχνική εφαρμογής, η κατάσταση υγείας του ατόμου, η εκπαίδευση του εφαρμοστή και η τήρηση των κανόνων υγιεινής.

Στη σχετική βιβλιογραφία έχουν αναφερθεί ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως τοπικός πόνος, εκχυμώσεις, εγκαύματα, φουσκάλες, ζάλη και λοιμώξεις.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις επεμβατικές τεχνικές, όπως η υγρή βεντούζα, λόγω των πρόσθετων κινδύνων που συνδέονται με τη διακοπή της συνέχειας του δέρματος και την έκθεση σε αίμα.

Η αναγνώριση αντενδείξεων, η σωστή αξιολόγηση και η εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρόληψης λοιμώξεων αποτελούν βασικές προϋποθέσεις υπεύθυνης πρακτικής.

Πηγή πληροφοριών : www.who.int

Προμηθευτείτε μέσω skroutz το βιβλίο του Κωνσταντίνου Βαϊτσαρά από εδώ 

Η γνώμη μου 

Η ιστορική αξία της θεραπείας με βεντούζες είναι αναμφισβήτητη ως αντικείμενο μελέτης της παραδοσιακής ιατρικής.

Η θέση της, όμως, στη σύγχρονη φροντίδα υγείας χρειάζεται να εξετάζεται μέσα από αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, υπεύθυνη εκπαίδευση και σεβασμό στα επαγγελματικά όρια.

Η έκθεση του ΠΟΥ συμβάλλει στον διάλογο για την εκπαίδευση, χωρίς να υποκαθιστά την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και χωρίς να θεσπίζει διεθνείς κανόνες άσκησης της πρακτικής.

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι η παραδοσιακή γνώση και η σύγχρονη επιστήμη δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως αντίπαλες έννοιες.

Η παράδοση μπορεί να αποτελέσει αφετηρία έρευνας, αλλά η επιστημονική τεκμηρίωση είναι εκείνη που μας επιτρέπει να αξιολογούμε τις δυνατότητες, τους περιορισμούς και τους κινδύνους μιας πρακτικής.

Γιατί ο πραγματικά καταρτισμένος επαγγελματίας δεν είναι μόνο εκείνος που γνωρίζει πώς να εφαρμόσει μια τεχνική, αλλά και εκείνος που γνωρίζει πότε, γιατί και κυρίως πότε δεν πρέπει να την εφαρμόσει.

ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ - Έρευνα, επιστήμη και ανθρώπινη υγεία

Το παρόν δημοσίευμα αποτελεί μέρος της ερευνητικής και ενημερωτικής δραστηριότητας της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ, με στόχο την επιστημονικά υπεύθυνη προσέγγιση των παραδοσιακών και συμπληρωματικών πρακτικών υγείας.

Η παρουσίαση βασίζεται στο έγγραφο εργασίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας «Cupping therapy: descriptive synthesis of training» (2026), σε συνδυασμό με επιστημονικό σχολιασμό και αναφορές στη σχετική βιβλιογραφία.

Κωνσταντίνος Βαϊτσαράς
Συγγραφέας | ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ

Σημαντική ενημέρωση: Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν ιατρική διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπευτική σύσταση. Πριν από οποιοδήποτε πρόγραμμα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα υγείας, εγκυμοσύνη, πρόσφατη επέμβαση ή χρόνια νόσος, απαιτείται συμβουλή από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Πού κυκλοφορεί η ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ;

Το βιβλίο ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ κυκλοφορεί στις μεγαλύτερες ηλεκτρονικές πλατφόρμες βιβλίου και μέσω μεγάλων βιβλιοπωλείων, όπως ο ΙΑΝΟΣ. Είναι επίσης διαθέσιμο κατόπιν παραγγελίας από βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα.

Η παρουσία του βιβλίου στον ΙΑΝΟ μπορεί να επιβεβαιωθεί στην επίσημη σελίδα της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ στο βιβλιοπωλείο ΙΑΝΟΣ.

Για πληροφορίες σχετικά με την προμήθεια του βιβλίου ή για θέματα που αφορούν τα ιαματικά λουτρά, μπορείτε να επικοινωνήσετε απευθείας με τον Κωνσταντίνο Βαϊτσαρά στο id@efzin.org.