6. Συμπεράσματα

Το παρόν έγγραφο εργασίας συνοψίζει τις παρατηρήσεις που προέκυψαν από μια ανασκόπηση χαρτογράφησης (Scoping Review) και από τη συμβολή εμπειρογνωμόνων σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής της εκπαίδευσης στη θεραπεία με βεντούζες.

Περιγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές της Παραδοσιακής Κινεζικής Ιατρικής (TCM) συνδυάζονται με τις βιοϊατρικές γνώσεις στα σύγχρονα περιβάλλοντα πρακτικής εφαρμογής.

Η περιγραφόμενη δομή της εκπαίδευσης αντανακλά τις συχνότερα αναφερόμενες επαγγελματικές ικανότητες, οι οποίες περιλαμβάνουν τη θεωρητική κατανόηση, τις πρακτικές δεξιότητες και την επαγγελματική πρακτική, οργανωμένες σε διαδοχικά στάδια μάθησης.

Τα προγράμματα που περιγράφονται στις πηγές παρουσιάζουν διαφορετικούς τύπους εκπαίδευσης, οι οποίοι ανταποκρίνονται στις ανάγκες εκπαιδευομένων με ποικίλο επαγγελματικό υπόβαθρο, δίνοντας κοινή έμφαση στην κλινική επάρκεια και στην ασφάλεια των ασθενών.

Τα ευρήματα παρέχουν μια περιγραφική επισκόπηση του υφιστάμενου τοπίου εκπαίδευσης στη θεραπεία με βεντούζες και των επαγγελματικών ικανοτήτων που αναφέρονται σε αυτό. Η επισκόπηση αυτή προσφέρεται αποκλειστικά ως πληροφοριακό πλαίσιο και δεν αποτελεί κριτήριο αναφοράς, πρότυπο ή σύσταση προς τα κράτη μέλη ή τα ιδρύματα.

Ως περιγραφικό έγγραφο εργασίας, μπορεί να συμβάλει στη μελλοντική έρευνα και στον διάλογο σχετικά με την ασφαλή, αποτελεσματική και ολοκληρωμένη εφαρμογή της θεραπείας με βεντούζες.

Οποιαδήποτε χρήση του παρόντος υλικού παραμένει στην ευθύνη των κρατών μελών και των αρμόδιων αρχών.

Βιβλιογραφικές αναφορές

Technical benchmark of acupuncture and moxibustion: cupping. Beijing: World Federation of

Acupuncture-Moxibustion Societies; 2023. WFAS 006.9-2023.

2. WHO international standard terminologies on traditional Chinese medicine. Geneva: World Health

Organization; 2022 (https://iris.who.int/handle/10665/352306). Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.

3. General nomenclature of science of acupuncture and moxibustion. Beijing: Standardization

Administration of the People's Republic of China; 2013. GB/T 30232-2013.

4. Standardized manipulations of acupuncture and moxibustion, Part 5: Cupping therapy. Beijing:

Standardization Administration of the People's Republic of China; 2008. GB/T 21709.5-2008.

5. WHO global report on traditional, complementary and integrative medicine 2024. Geneva: World

Health Organization; 2025 (https://iris.who.int/handle/10665/383467). Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.

6. Traditional medicine [questions and answers]. Geneva: World Health Organization; 2025

(https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/traditional-medicine).

7. Traditional Medicine Global Library to launch in 2025 [news release]. World Health Organization;

25 September 2025 (https://www.who.int/news/item/25-09-2025-traditional-medicine-global-

library-to-launch-in-2025).

8. Global traditional medicine strategy 2025–2034. Geneva: World Health Organization; 2025

(https://iris.who.int/handle/10665/383310). Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.

9. Qureshi NA, Ali GI, Abushanab TS, El-Olemy AT, Alqaed MS, El-Subai IS, et al. History of cupping

(hijama): a narrative review of literature. J Integr Med. 2017;15(3):172–181 (https://doi.org/10.1016/

S2095-4964(17)60339-X).

10. Chen Y, Chen B, Chen ZL, Guo Y, Meng XW, Xu ZF, et al. Clinical application and biological mechanism

of cupping therapy [in Chinese]. Shijie Zhongyiyao (World J Tradit Chin Med). 2020;15(11):3461–3469

(https://doi.org/10.3969/j.issn.1673-7202.2020.11.026).

11. WHO global report on traditional and complementary medicine 2019. Geneva: World Health

Organization; 2019 (https://iris.who.int/handle/10665/312342).

12. Mawangdui Han Tomb Silk Manuscripts Collation Group. Wushier bingfang [prescriptions for fifty-two

diseases]. Beijing: Cultural Relics Press; 1979.

13. Chen B, Guo Y, Chen ZL, Shang XK. Cupping: the common wealth of world traditional medicine [in

Chinese]. World J Acupunct-Moxibustion. 2016;26(3):1–6,13 (https://doi.org/10.1016/S1003-

5257(17)30055-7).

14. Zeng K, Wang JW. Clinical application and research progress of cupping therapy [in Chinese]. J Acupunct

Tuina Sci. 2016;14(4):300–304 (https://doi.org/10.1007/s11726-016-0940-4).

15. Chang N, Guo XR. An overview on treating common diseases by cupping therapy [in Chinese].

Xiandai Zhongyiyao (Mod Tradit Chin Med). 2017;37(3):84–88 (https://doi.org/10.13424/j.cnki.

mtcm.2017.03.032).

16. Wang XL, Yuan AH, Yuan L. Research progress on the functional mechanism of blood-letting

collateral puncture and cupping therapy and its clinical application [in Chinese]. Xin Zhongyi (J New

Chin Med). 2020;52(3):128–130.References 25

17. Wang HJ, Liu YH, Shi L, Zhang BN. Research progress on the clinical application of vacuum

negative-pressure cupping therapy [in Chinese]. Guangming Zhongyi (Guangming J Chin Med).

2019;34(19):3055–3057 (https://globe.wanfangdata.com.hk/app/knowledge/wfstyle/detail/

Periodical?uid=gmzy201919062).

18. Tao JE. Research progress on the clinical application of vesiculating cupping therapy [in Chinese].

Yiyao Qianyan (Med Front). 2020;10(1):19–20.

19. Yang JS, Wang J. Exploration on the therapeutic mechanism of cupping therapy [in Chinese].

Zhongguo Zhongyi Jichu Yixue Zazhi (Chin J Basic Med Tradit Chin Med). 1996;2(6):39–40

(https://doi.org/10.19945/j.cnki.issn.1006-3250.1996.06.013).

20. Hou X, Bai ZM, Liu JM. Physiological mechanisms and clinical research progress of cupping therapy

from an international perspective [in Chinese]. Zhenci Yanjiu (Acupunct Res). 2021;46(3):254–258

(https://doi.org/10.13702/j.1000-0607.200334).

21. Guo Y, Chen B, Wang DQ, Li MY, Lim CHM, Guo Y, et al. Cupping regulates local immunomodulation

to activate neural-endocrine-immune worknet. Complement Ther Clin Pract. 2017;28:1–3

(https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2017.04.005).

22. Cramer H, Klose P, Teut M, Rotter G, Ortiz M, Anheyer D, et al. Cupping for patients with chronic

pain: a systematic review and meta-analysis. J Pain. 2020;21(9–10):943–956 (https://doi.org/10.1016/j.

jpain.2020.01.002).

23. Choi TY, Ang L, Ku B, Jun JH, Lee MS. Evidence map of cupping therapy. J Clin Med. 2021;10(8):1750

(https://doi.org/10.3390/jcm10081750).

24. Li JQ, Guo W, Sun ZG, Huang QS, Lee EY, Wang Y, et al. Cupping therapy for treating knee

osteoarthritis: the evidence from systematic review and meta-analysis. Complement Ther Clin Pract.

2017;28:152–160 (https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2017.06.003).

25. Sina RE, Bokhari AA. Cupping therapy. [Updated 30 October 2023]. In: StatPearls [Internet]. Treasure

Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538253/).

26. Pollock D, Peters MDJ, Khalil H, McInerney P, Alexander L, Tricco AC, et al. Recommendations for the

extraction, analysis, and presentation of results in scoping reviews. JBI Evid Synth. 2023;21(3):520–532

(https://doi.org/10.11124/jbies-22-00123).

27. Arksey H, O'Malley L. Scoping studies: towards a methodological framework. Int J Soc Res Methodol.

2005;8:19–32 (https://doi.org/10.1080/1364557032000119616).

28. Levac D, Colquhoun H, O'Brien KK. Scoping studies: advancing the methodology. Implement Sci.

2010;5:69 (https://doi.org/10.1186/1748-5908-5-69).

29. Tricco AC, Lillie E, Zarin W, O'Brien KK, Colquhoun H, Levac D, et al. PRISMA extension for scoping

reviews (PRISMA-ScR): checklist and explanation. Ann Intern Med. 2018;169(7):467–473

(https://doi.org/10.7326/m18-0850).

30. Page MJ, McKenzie JE, Bossuyt PM, et al. The PRISMA 2020 statement: an updated guideline for

reporting systematic reviews. BMJ. 2021;372:n71 (https://doi.org/10.1136/bmj.n71).

31. Sun XH, Li YZ. Teaching design of cupping therapy in traditional Chinese medicine nursing based on

flipped classroom [in Chinese]. Zhongguo Zhongyiyao Xiandai Yuancheng Jiaoyu (Chin J Tradit Chin

Med Mod Dist Educ). 2015;13(10):78–80 (https://doi.org/10.3969/j.issn.1672-2779.2015.10.041).

32. Zhao D, Xu ZJ. Application of situational teaching method in TCM nursing skills operation: a case

study of cupping therapy [in Chinese]. Proceedings of the 14th Academic Seminar and the 9th

Council Meeting of the Clinical Education Research Association of the Chinese Association of Higher

Education in Traditional Chinese Medicine, 2015.

33. Gong YY, Pan XY. Application of "case introduction and task-driven" teaching model in medical and

nursing teaching [in Chinese]. Dangdai Hushi (Journal of Contemporary Nurses) 2016;23(2):9–11.

Βιβλιογραφικές αναφορές

34. Li DY, Yang YP, Chen OY. Application of the "icon teaching memory method" in cupping therapy for

TCM nursing operations [in Chinese]. Zhongguo Zhongyiyao Xiandai Yuancheng Jiaoyu (Chin J Tradit

Chin Med Mod Dist Educ). 2016;22(2):122–124.

35. Aboushanab T, AlSanad SM. Simulation in cupping training: an innovation method. J Acupunct

Meridian Stud. 2017;10(6):409–410 (https://doi.org/10.1016/j.jams.2017.10.003).

36. Al-Bedah AM, Aboushanab TS, Alqaed MS, Qureshi NA, Al-subai I, El-Olemy AT, et al. Assessing the

effectiveness of using simulation in cupping therapy training course for undergraduate medical

students: A study in Riyadh, KSA. J Adv Med Pharm Sci. 2017;13(2):1–7 (https://doi.org/10.9734/

JAMPS/2017/32800).

37. Yang YD. Clinical application of balanced cupping Chinese medicine nursing technology [in Chinese].

Shiyong Linchuang Huli Xue Dianzi Zazhi (Pract Clin Nurs Electron J). 2017;2(04):180–183.

38. Wang QL, Feng QX, Zhang YE. The effects of workshop on balance cupping therapy training for

new nurses [in Chinese]. Chin J Nurs Educ. 2017;14(12):919–922 (https://doi.org/10.3761/j.issn.1672-

9234.2017.12.010).

39. Wang RH, Wen B, Liu CX, Fu GQ, Song JX, Shao CY, et al. Experience of application and

popularization of back-shu points acu-cupping therapy [in Chinese]. Zhongguo Zhongyiyao Xiandai

Yuancheng Jiaoyu (Chin J Tradit Chin Med Mod Dist Educ). 2017;15(3):122–123 (https://doi.

org/10.3969/j.issn.1672-2779.2017.03.054).

40. He Y, Liu CS, Tong J. Research on the application of micro-video in acupuncture and moxibustion

teaching [in Chinese]. Zhongyi Jiaoyu (J Tradit Chin Med Educ). 2018;37(3):51–54

(https://doi.org/10.3969/j.issn.1003-305X.2018.03.028).

41. Hu XJ. Discussion on the effect of seminar combined with case-based and situational simulation

teaching model on optimizing undergraduate nursing teaching of traditional Chinese medicine

[in Chinese]. Guangming Zhongyi (CJGMCM). 2018;33(18):2773–2775 (https://doi.org/10.3969/j.

issn.1003-8914.2018.18.065).

42. Zhang J, Wang JM. Teaching strategies for students' problems in cupping therapy training [in Chinese].

Anmo yu Kangfu Yixue (J Massage Rehabil Med). 2018;9(1):89–90.

43. Liu H, Bai ZH, Zhang ZX, Jing Q, Li CL, Gu ZY, et al. The humanistic quality consideration and teaching

design in practical training course of acupuncture and moxibustion technique [in Chinese].

Zhongguo Zhongyiyao Xiandai Yuancheng Jiaoyu (Chin J Tradit Chin Med Mod Dist Educ).

2020;18(2):29–31.

44. Ying H. Design of a lecture on cupping therapy in traditional Chinese medicine nursing [in Chinese].

Guangdong Zhiye Jishu Jiaoyu yu Yanjiu (Guangdong Voc Tech Educ Res). 2021;(4):35–37

(https://doi.org/10.19494/j.cnki.issn1674-859x.2021.04.012).

45. Cage SA, Gill DL, Brown PK, Schmitz R, Warner BJ. Impact of a virtual education presentation on

perceived and actual knowledge of cupping therapy among athletic trainers. Clin Pract Athl Train.

2022;5(3):9 (https://scholarcommons.sc.edu/clinat/vol5/iss3/9).

46. Ye HJ. Role of problem-scenario-based demonstration teaching in improving the clinical training

level of traditional Chinese medicine nursing techniques [in Chinese]. Zhongyiyao Guanli Zazhi (J

Tradit Chin Med Manag). 2022;30(3):157–158.

47. Liao SL, Hu FH, Ma QP. The application of BOPPPS teaching mode combined with case-based

teaching method in the teaching of experimental course of basic nursing science of traditional

Chinese medicine [in Chinese]. Zhongguo Zhongyiyao Xiandai Yuancheng Jiaoyu (Chin J Tradit Chin

Med Mod Dist Educ). 2023;21(14):21–23 (https://doi.org/10.3969/j.issn.1672-2779.2023.14.009).

48. Liu XY, Li Q, Fu SS, Wang HL, He CS, Yao WP, et al. The application of mnemonic teaching methods in

the teaching of acupuncture and moxibustion: using flash cupping as example [in Chinese].

Zhongyiyao Guanli Zazhi (J Tradit Chin Med Manag). 2023;31(6):27–29.References 27

49. Yuan YH, Liu S, Zhong Y, Zhao M, Yang YM, Yang S. Exploration and practice of balancing fire

cupping technique training mode for Chinese medicine nursing personnel [in Chinese].

Heilongjiang Yixue (Heilongjiang Med J). 2023;47(23):2896–2899 (https://doi.org/10.3969/j.issn.1004-

5775.2023.23.023).

50. Rios WRC, Almeida Silva HJ, Pontes NS, Pontes-Silva A, Avila MA, Saragiotto BT, et al. Use of cupping

therapy in musculoskeletal disorders: A cross-sectional study on the profile, training, and practice of

Brazilian physical therapists. Musculoskelet Sci Pract. 2024 Jun;71:102943 (https://doi.org/10.1016/j.

msksp.2024.102943).

51. Syahruramdhani S, Siregar R, Setyawan A, Mahat NA, Kittipayak S. Cupping therapy in nursing

higher education: How is it implemented in Indonesia? J Holist Nurs Sci (JHNS). 2025;12(2):239–249

(https://doi.org/10.31603/jhns.v12i2.13599).

52. Yuan J, Wu Y. Education of acupuncture-moxibustion and tuina in Nanjing University of Chinese

Medicine. Med Acupunct. 2025;37(2):132–138 (https://doi.org/10.1089/acu.2024.0121).

53. Bai ZH, Wang DW, Ma Y, Gu ZY, Ma TM. Exploration of knowledge and practical training expanded

classroom design for TCM external therapy techniques: teaching of acupuncture and moxibustion

techniques as an example [in Chinese]. Zhongguo Zhongyiyao Xiandai Yuancheng Jiaoyu (Chin J

Tradit Chin Med Mod Dist Educ). 2017;15(17):29–31 (https://doi.org/10.3969/j.issn.1672-

2779.2017.17.013).

54. Li LM. Analysis of difficulties and problems in carrying out appropriate traditional Chinese medicine

technologies in grassroots communities [in Chinese]. Zhongguo Xiangcun Yiyao (Chin J Rural Med).

2020;27(1):60–61.

55. Wang H, Liu F, Wang WP, Wang YH. Investigation report on practical teaching of college students

majoring in acupuncture and tuina [in Chinese]. Changchun Zhong Yi Yao Daxue Xuebao (J

Changchun Univ. Tradit Chin Med). 2007;23(2):90–91.

«Η παρούσα μετάφραση δεν δημιουργήθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ). Ο ΠΟΥ δεν φέρει ευθύνη για το περιεχόμενο ή την ακρίβεια της παρούσας μετάφρασης. Η πρωτότυπη αγγλική έκδοση αποτελεί τη δεσμευτική και αυθεντική έκδοση».

Πηγή πληροφοριών : www.who.int

Προμηθευτείτε μέσω skroutz το βιβλίο του Κωνσταντίνου Βαϊτσαρά από εδώ 

Η γνώμη μου 

Το έκτο και τελευταίο κεφάλαιο της έκθεσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) ολοκληρώνει μια σημαντική προσπάθεια καταγραφής και κατανόησης της εκπαίδευσης στη θεραπεία με βεντούζες σε διεθνές επίπεδο.

Κατά την προσωπική μου εκτίμηση, το σημαντικότερο στοιχείο της συγκεκριμένης εργασίας δεν είναι η αναγνώριση μιας παραδοσιακής θεραπευτικής πρακτικής, αλλά η ανάδειξη της ανάγκης για συστηματική εκπαίδευση, επιστημονική γνώση και προστασία της ασφάλειας των ασθενών.

Η έκθεση περιγράφει διαφορετικές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις και αναδεικνύει τη σημασία της σύνδεσης των παραδοσιακών θεωρητικών αρχών με τις σύγχρονες βιοϊατρικές γνώσεις.

Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ο ΠΟΥ δεν θεσπίζει μέσω του συγκεκριμένου εγγράφου διεθνή πρότυπα εκπαίδευσης, δεν παρέχει επαγγελματική διαπίστευση και δεν διατυπώνει κλινική σύσταση υπέρ της θεραπείας με βεντούζες.

Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη για την ορθή παρουσίαση και αξιοποίηση των επιστημονικών πληροφοριών.

Ως επαγγελματίας στον χώρο και ερευνητής της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ, θεωρώ ότι η εξέλιξη των παραδοσιακών και συμπληρωματικών πρακτικών απαιτεί τρεις βασικές προϋποθέσεις: ουσιαστική εκπαίδευση, συνεχή αξιολόγηση των επιστημονικών δεδομένων και σαφή σεβασμό στα επαγγελματικά όρια.

Η ιστορική διαδρομή μιας πρακτικής αποτελεί πολύτιμο αντικείμενο μελέτης, αλλά δεν υποκαθιστά την απόδειξη της αποτελεσματικότητας ή της ασφάλειάς της.

Αντίστοιχα, η απόκτηση τεχνικών δεξιοτήτων δεν αρκεί χωρίς την ικανότητα αναγνώρισης αντενδείξεων, πιθανών κινδύνων και καταστάσεων που απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.

Το μέλλον της θεραπείας με βεντούζες δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην παράδοση, αλλά χρειάζεται να διαμορφώνεται μέσα από αξιόπιστη έρευνα, υπεύθυνη εκπαίδευση και διαρκή επιστημονικό διάλογο.

Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, και το ουσιαστικό μήνυμα που αξίζει να κρατήσουμε από τη συγκεκριμένη έκθεση.

Γιατί ο πραγματικός σεβασμός στην παραδοσιακή γνώση δεν βρίσκεται στην άκριτη αποδοχή της, αλλά στη διαρκή προσπάθεια να κατανοούμε την αξία, τις δυνατότητες και τους περιορισμούς της, με πρώτο μέλημα την ανθρώπινη υγεία.

Κωνσταντίνος Βαϊτσαράς
Συγγραφέας  | ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ

Σημαντική ενημέρωση: Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελούν ιατρική διάγνωση ή εξατομικευμένη θεραπευτική σύσταση. Πριν από οποιοδήποτε πρόγραμμα, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν προβλήματα υγείας, εγκυμοσύνη, πρόσφατη επέμβαση ή χρόνια νόσος, απαιτείται συμβουλή από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Πού κυκλοφορεί η ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ;

Το βιβλίο ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ κυκλοφορεί στις μεγαλύτερες ηλεκτρονικές πλατφόρμες βιβλίου και μέσω μεγάλων βιβλιοπωλείων, όπως ο ΙΑΝΟΣ. Είναι επίσης διαθέσιμο κατόπιν παραγγελίας από βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα.

Η παρουσία του βιβλίου στον ΙΑΝΟ μπορεί να επιβεβαιωθεί στην επίσημη σελίδα της ΙΑΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ στο βιβλιοπωλείο ΙΑΝΟΣ.

Για πληροφορίες σχετικά με την προμήθεια του βιβλίου ή για θέματα που αφορούν τα ιαματικά λουτρά, μπορείτε να επικοινωνήσετε απευθείας με τον Κωνσταντίνο Βαϊτσαρά στο id@efzin.org.